Suche igłowanie mięśni żucia - kiedy może być rozważane przy TMD?

Najważniejsze informacje

  • Suche igłowanie może być rozważane przede wszystkim przy wybranych mięśniowych postaciach zaburzeń skroniowo-żuchwowych, gdy istotnym problemem jest ból mięśni żucia. Nie jest metodą leczenia przemieszczenia krążka stawowego ani sposobem na mechaniczne „naprawienie” stawu.
  • Badania wskazują na możliwość krótkoterminowego zmniejszenia bólu i poprawy niektórych parametrów funkcji żuchwy, ale pewność całego zestawu dowodów pozostaje ograniczona. Nowsze badania randomizowane nie rozwiązują problemu małych prób, różnych protokołów i krótkiej obserwacji.
  • Nie ma przekonujących podstaw, aby uznać suche igłowanie za skuteczniejsze od terapii manualnej. Wybór metody powinien uwzględniać obraz kliniczny, preferencje pacjenta, przeciwwskazania oraz reakcję na dotychczasowe postępowanie.
  • Dry needling jest procedurą inwazyjną. Częste działania niepożądane są zwykle niewielkie i przejściowe, ale przed zabiegiem potrzebne są kwalifikacja, ocena ryzyka i świadoma zgoda.
  • Najlepiej udokumentowane są efekty krótkoterminowe. Poprawa bezpośrednio po zabiegu lub po kilku tygodniach nie dowodzi trwałej zmiany przebiegu TMD.

Suche igłowanie, czyli dry needling, jest jedną z technik stosowanych w fizjoterapii do pracy z dolegliwościami mięśniowo-szkieletowymi. W przypadku zaburzeń skroniowo-żuchwowych (TMD, temporomandibular disorders) badania dotyczą przede wszystkim bólu mięśni żucia i mięśniowych postaci TMD, a nie wszystkich problemów związanych ze stawem skroniowo-żuchwowym.

To rozróżnienie jest istotne. TMD obejmują różne zaburzenia dotyczące mięśni, stawów skroniowo-żuchwowych i funkcji żuchwy. Ból żuchwy, trzask w stawie lub ograniczenie otwierania ust nie są same w sobie wskazaniem do suchego igłowania. Przed wyborem techniki trzeba ustalić, czy objawy mają istotny komponent mięśniowy i czy nie wymagają innej diagnostyki lub postępowania.

Czym suche igłowanie różni się od akupunktury i iniekcji?

W suchym igłowaniu przez skórę wprowadza się cienką, pełną igłę bez podawania leku lub innej substancji. W przypadku mięśniowych TMD procedura może obejmować określone obszary mięśnia żwacza, skroniowego lub innych mięśni związanych z funkcją żuchwy, jeżeli wynika to z badania klinicznego.

Dry needling nie jest tym samym co iniekcja do bolesnego obszaru mięśnia. Podczas iniekcji wykorzystuje się igłę z kanałem i podaje określoną substancję, na przykład środek miejscowo znieczulający. Nie jest również iniekcją dostawową, podaniem toksyny botulinowej, steroidu, kwasu hialuronowego ani osocza bogatopłytkowego.

Suche igłowanie i akupunktura wykorzystują podobne cienkie igły, ale funkcjonują w innym kontekście klinicznym i mogą opierać dobór miejsc wkłucia na innych przesłankach. W dry needling stosowanym w fizjoterapii wybór obszaru zabiegu jest powiązany z badaniem układu mięśniowo-szkieletowego i określonym celem terapeutycznym.

Igłowanie mięśnia nie jest igłowaniem stawu. Wyniki badań nad dry needling mięśnia żwacza lub skroniowego nie są dowodem, że technika leczy przemieszczenie krążka, zmiany zwyrodnieniowe albo inną patologię wewnątrzstawową.

Jakich pacjentów dotyczą badania nad dry needling przy TMD?

Najbardziej bezpośrednie dane odnoszą się do osób z bólem mięśni żucia, w tym bólem mięśniowo-powięziowym. W badaniach poddawano igłowaniu przede wszystkim mięsień żwacz i mięsień skroniowy, a w części prac także inne mięśnie związane z funkcją żuchwy.

Nie jest to jednak jedna jednorodna grupa pacjentów. Poszczególne badania stosowały różne kryteria diagnostyczne, sposoby lokalizowania bolesnych obszarów, liczbę zabiegów, techniki igłowania i metody porównawcze. Różnił się także czas obserwacji.

Przegląd systematyczny opublikowany w 2024 roku objął 24 randomizowane badania z łącznie 1318 osobami cierpiącymi na ból ustno-twarzowy. Zakres tego przeglądu był szerszy niż samo TMD. Autorzy ocenili pewność dowodów dla analizowanych wyników jako niską lub bardzo niską, między innymi z powodu ryzyka błędu systematycznego, niejednorodności badań i ograniczonej precyzji wyników.

Przegląd z 2025 roku obejmował 10 badań dotyczących TMD i przedstawił wyniki bardziej korzystne dla dry needling, wskazując na możliwą poprawę bólu i funkcji. Nie wykonano jednak wspólnej metaanalizy, a uwzględnione badania różniły się populacjami, protokołami, wynikami i czasem obserwacji. Wyszukiwanie literatury w tym przeglądzie zakończono na początku 2025 roku, dlatego późniejsze badania randomizowane z 2025 i 2026 roku trzeba oceniać osobno.

Wyników dotyczących bólu mięśni żucia nie należy przenosić automatycznie na każdą osobę z TMD. Izolowany trzask, zablokowanie żuchwy, dominujący ból stawowy, choroba zęba lub inna przyczyna bólu twarzy mogą wymagać innego postępowania.

Co badania mówią o wpływie suchego igłowania na ból i funkcję?

Dry needling może u części osób z mięśniowym TMD zmniejszać ból w krótkim okresie, ale obecne dane nie pozwalają wiarygodnie przewidzieć trwałości ani wielkości efektu u konkretnego pacjenta.

W przeglądzie systematycznym z 2024 roku dry needling w porównaniu z procedurą pozorowaną wiązało się z możliwym niewielkim zmniejszeniem bólu twarzy podczas krótkiej obserwacji. Pewność tego wyniku oceniono jednak jako bardzo niską. Dla zakresu ruchu wykazano efekt na korzyść igłowania przy niskiej pewności dowodów, natomiast dla progu bólu uciskowego mięśnia żwacza nie stwierdzono wiarygodnej przewagi nad zabiegiem pozorowanym.

Gdy dry needling dodawano do standardowego postępowania, wspólna analiza dwóch badań nie wykazała pewnego dodatkowego zmniejszenia bólu. Wyniki były bardzo niejednorodne, a przedziały ufności szerokie, dlatego nie można na tej podstawie określić stabilnego dodatkowego efektu igłowania.

W randomizowanym badaniu opublikowanym w 2025 roku 90 pacjentów z mięśniowym TMD przydzielono do dry needling, kinesiotapingu lub grupy otrzymującej zalecenia zachowawcze. Interwencje prowadzono przez 6 tygodni. Obie aktywne interwencje wiązały się z poprawą części wyników, a grupa dry needling uzyskała korzystniejsze rezultaty w części porównań dotyczących bólu, zakresu ruchu żuchwy i jakości snu. Badanie nie obejmowało procedury pozorowanej, dlatego nie pozwala oddzielić całego obserwowanego efektu od efektów nieswoistych związanych z interwencją.

W 2026 roku opublikowano badanie obejmujące 75 osób z obustronnymi aktywnymi punktami spustowymi mięśni żwaczy i skroniowych. Pacjentów przydzielono do dry needling, iniekcji lidokainy albo mepiwakainy. Wykonano trzy zabiegi w odstępach tygodniowych i oceniono wyniki tydzień po ostatniej procedurze. We wszystkich grupach zmniejszył się ból. W grupie mepiwakainy odnotowano większe krótkoterminowe zmniejszenie bólu niż w grupie dry needling, natomiast między lidokainą i dry needling nie wykazano istotnej różnicy. Tak krótka obserwacja nie pozwala wnioskować o trwałości efektu.

Drugie badanie z 2026 roku porównało pojedynczą sesję dry needling z igłowaniem pozorowanym. Spośród 44 randomizowanych uczestników badanie ukończyło 40 osób. Ból oceniany 10 minut po zabiegu zmniejszył się bardziej w grupie dry needling. Po korekcie uwzględniającej wielokrotne porównania nie stwierdzono natomiast spójnych różnic w ocenianej aktywności elektromiograficznej mięśni. Badanie pokazuje możliwość natychmiastowego efektu przeciwbólowego, ale nie odpowiada na pytanie o wynik po dniach, tygodniach lub miesiącach.

Jak interpretować najważniejsze badania?

Publikacja Porównanie Najważniejszy wynik Co ogranicza wniosek Jak to interpretować
Metaanaliza sieciowa 2023 Dry needling i terapia manualna Nie wykazano istotnej różnicy w redukcji bólu między metodami. Kluczowe porównanie było pośrednie, jakość dowodów była niska, a protokoły zróżnicowane. Wniosek ostrożny. Brak różnicy nie dowodzi równoważności metod.
RCT 2023, n=50 Dry needling i terapia manualna W obu grupach zmniejszył się ból i zwiększyło maksymalne aktywne otwieranie ust. Nie wykazano istotnej różnicy bólu między grupami. Niewielka próba i krótki okres leczenia. Pojedyncze małe RCT. Nie rozstrzyga przewagi jednej metody.
Przegląd 2024, 24 RCT, 1318 osób Dry needling i sham, standardowe postępowanie oraz inne interwencje Możliwy niewielki efekt w części krótkoterminowych wyników, ale brak przekonującego i stabilnego dowodu skuteczności. Niska lub bardzo niska pewność dowodów. Populacja była szersza niż samo TMD. Najważniejsze źródło ostrożności. Wyników nie należy przedstawiać jako pewnej skuteczności.
RCT 2025, n=90 Dry needling, kinesiotaping i zalecenia zachowawcze Grupa dry needling uzyskała korzystniejsze wyniki w części porównań dotyczących bólu, ruchomości żuchwy i jakości snu. Brak grupy sham i tylko 6 tygodni interwencji. Wynik wspierający efekt krótkoterminowy, ale nie przesądza o efekcie swoistym ani trwałości.
RCT 2026, n=75 Dry needling, lidokaina i mepiwakaina Mepiwakaina zmniejszyła ból bardziej niż dry needling. Między lidokainą i dry needling nie wykazano istotnej różnicy. Ocena tylko tydzień po zakończeniu trzech zabiegów. Porównanie krótkoterminowe. Nie pozwala wskazać trwałej przewagi metod.
RCT 2026, 44 randomizowanych Jedna sesja dry needling i sham Większe zmniejszenie bólu 10 minut po dry needling, bez spójnych zmian parametrów EMG po korekcie statystycznej. Bardzo krótka obserwacja i 40 osób, które ukończyły badanie. Dowód efektu natychmiastowego, nie długoterminowego.

Najbardziej uzasadniona interpretacja obecnych badań jest ostrożna: suche igłowanie może krótkoterminowo zmniejszać ból u części osób z mięśniowym TMD, ale dowody nie uzasadniają twierdzenia, że technika usuwa przyczynę TMD, zapewnia trwałą poprawę albo jest potrzebna każdemu pacjentowi z bólem mięśni żucia.

Czy suche igłowanie jest skuteczniejsze od terapii manualnej?

Nie ma przekonujących dowodów, że suche igłowanie jest skuteczniejsze od terapii manualnej w mięśniowych postaciach TMD. Dostępne badania wskazują raczej, że obie strategie mogą przynosić krótkoterminową poprawę u części pacjentów.

Metaanaliza sieciowa z 2023 roku nie wykazała istotnej różnicy w redukcji bólu między dry needling i terapią manualną. Kluczowe porównanie tych dwóch metod było jednak pośrednie, a autorzy podkreślili niską jakość dostępnych dowodów i dużą zmienność protokołów. Wyniku nie należy więc interpretować jako dowodu równoważności obu metod.

W osobnym badaniu randomizowanym obejmującym 50 osób z mięśniowym TMD porównano trzy sesje suchego igłowania z trzema sesjami terapii manualnej. W obu grupach odnotowano zmniejszenie bólu oraz zwiększenie maksymalnego aktywnego otwierania ust. Nie wykazano istotnych różnic między grupami w zakresie bólu. Wielkość próby była niewielka, dlatego pojedyncze badanie nie rozstrzyga, która metoda jest korzystniejsza.

Pacjent, który nie chce procedury igłowej albo ma przeciwwskazania, nie powinien odnosić wrażenia, że rezygnuje z jedynej skutecznej opcji. Terapia manualna, odpowiednio dobrane ćwiczenia żuchwy, edukacja i postępowanie ukierunkowane na czynniki związane z objawami mogą być elementami leczenia zachowawczego.

Wytyczne BMJ dotyczące przewlekłego bólu związanego z TMD, czyli trwającego co najmniej 3 miesiące, zawierają silne rekomendacje między innymi dla mobilizacji prowadzonej przez terapeutę, manualnej terapii bolesnych punktów oraz nadzorowanych ćwiczeń żuchwy. Wytyczne te nie zawierają odrębnej rekomendacji dla dry needling. Nie jest to jednak równoznaczne z rekomendacją przeciw tej metodzie. Dokument dotyczy przewlekłego bólu TMD, a nie wszystkich ostrych dolegliwości w obrębie żuchwy.

Jak długo może utrzymywać się efekt i jakie są ograniczenia badań?

Jednym z głównych ograniczeń jest krótki czas obserwacji. Duża część badań ocenia wynik bezpośrednio po zabiegu albo po kilku tygodniach, a dane dotyczące trwałych efektów są znacznie słabsze.

Badania różnią się liczbą i częstotliwością sesji, miejscem wkłucia, sposobem wykonywania igłowania, kryteriami kwalifikacji oraz metodami porównawczymi. Z tego powodu nie istnieje dobrze potwierdzony uniwersalny schemat liczby zabiegów dla pacjentów z TMD.

Zmniejszenie bólu bezpośrednio po wkłuciu nie dowodzi trwałej zmiany struktury mięśnia ani stawu. Na poprawę podczas terapii mogą jednocześnie wpływać naturalne wahania objawów, upływ czasu, zmiana obciążenia narządu żucia, ćwiczenia, edukacja, sen, stres i inne równolegle stosowane działania.

Trzeba także odróżnić poprawę wyniku pośredniego od efektu ważnego dla pacjenta. Zmiana progu bólu uciskowego, aktywności EMG lub bolesności podczas palpacji nie musi oznaczać proporcjonalnej poprawy jedzenia, mówienia, ziewania albo codziennego funkcjonowania.

Kiedy suche igłowanie może być rozważane, a kiedy ma małe uzasadnienie?

Dry needling można rozważać przede wszystkim wtedy, gdy badanie kliniczne wskazuje na istotny komponent mięśniowy, zastosowanie techniki ma określony cel, nie stwierdzono istotnych przeciwwskazań, a pacjent rozumie możliwe korzyści, ograniczenia i alternatywy. Nie powinno być automatyczną odpowiedzią na każdy ból żuchwy.

Sytuacja kliniczna Czego dotyczą dowody Czego nie potwierdzają Alternatywy lub uzupełnienie Bezpieczeństwo
Ból mięśni żucia zgodny z mięśniowym obrazem TMD Możliwa krótkoterminowa redukcja bólu i poprawa niektórych parametrów ruchu. Pewność całego zestawu dowodów jest ograniczona. Trwałego usunięcia przyczyny TMD, pewnego efektu długoterminowego ani przewagi nad wszystkimi innymi metodami. Ćwiczenia, edukacja, terapia manualna oraz modyfikacja obciążeń i zachowań związanych z objawami. Kwalifikacja, ocena ryzyka krwawienia i infekcji, tolerancji igieł oraz świadoma zgoda.
Ból o mieszanym charakterze mięśniowym i stawowym Potencjalny efekt igłowania dotyczy przede wszystkim objawów mięśniowych. Leczenia zmian wewnątrz stawu ani odwrócenia nieprawidłowości strukturalnych. Postępowanie dobrane do dominujących objawów, funkcji i ustalonego rozpoznania. Najpierw trzeba określić, które dolegliwości rzeczywiście mogą mieć komponent mięśniowy.
Trzask w stawie bez istotnego bólu mięśniowego Badania nad bólem mięśniowym nie stanowią podstawy do leczenia samego dźwięku w stawie. Repozycji krążka, „ustawienia” stawu ani mechanicznego usunięcia trzasku. Obserwacja, edukacja lub inne postępowanie zależne od bólu i funkcji. Nie ma uzasadnienia do inwazyjnej procedury wyłącznie z powodu bezbolesnego dźwięku.
Niejasne pochodzenie bólu żuchwy lub twarzy Badania nad dry needling dotyczą określonych populacji i nie zastępują diagnostyki różnicowej. Rozpoznania przyczyny na podstawie lokalizacji bólu, palpacji lub reakcji na wkłucie. Ocena stomatologiczna, lekarska lub fizjoterapeutyczna zależnie od obrazu klinicznego. Najpierw trzeba wyjaśnić objawy wymagające innej diagnostyki lub leczenia.

Jeżeli ból pojawił się po istotnym urazie, współwystępują objawy infekcji, wyraźny problem stomatologiczny, narastające ograniczenie funkcji lub nietypowe objawy neurologiczne, suche igłowanie nie powinno zastępować diagnostyki przyczyny.

Przy potwierdzonym komponencie mięśniowym można rozważać zarówno terapię mięśni twarzoczaszki, jak i inne elementy fizjoterapii. Suche igłowanie jest wtedy jedną z możliwych technik, a nie samodzielnym rozpoznaniem ani obowiązkowym elementem terapii.

Jakie działania niepożądane i przeciwwskazania trzeba uwzględnić?

Dry needling narusza ciągłość skóry, dlatego nie jest procedurą pozbawioną ryzyka. Częste działania niepożądane są zazwyczaj niewielkie i przejściowe, na przykład miejscowa bolesność, drobne krwawienie lub siniak. Możliwa jest również reakcja wazowagalna związana między innymi z wkłuciem lub stresem.

Przegląd systematyczny z metaanalizą opublikowany w 2026 roku objął 59 publikacji dotyczących bezpieczeństwa dry needling w różnych obszarach praktyki mięśniowo-szkieletowej. Drobne działania niepożądane występowały stosunkowo często, natomiast poważne zdarzenia związane z pojedynczym zabiegiem były rzadkie. Dane te nie dotyczą wyłącznie mięśni żucia, dlatego nie pozwalają dokładnie określić częstości poszczególnych powikłań podczas igłowania w obrębie twarzy.

W badaniach dotyczących bólu ustno-twarzowego raportowanie bezpieczeństwa było niepełne. W przeglądzie z 2024 roku tylko 6 z 24 randomizowanych badań informowało o działaniach niepożądanych. Brak odnotowanego powikłania w publikacji, która nie prowadziła lub nie opisała systematycznego monitorowania takich zdarzeń, nie jest dowodem braku ryzyka.

Konsensus ekspercki z 2026 roku dotyczący dry needling wskazuje na konieczność kwalifikacji przed zabiegiem. Wśród sytuacji uznanych przez panel za przeciwwskazania znalazły się między innymi brak możliwości świadomego wyrażenia zgody, nasilona fobia igieł, aktywna infekcja, otwarta rana w miejscu zabiegu oraz istotne ryzyko krwawienia. Dokument wymienia również pierwszy trymestr ciąży i ciążę wysokiego ryzyka. Są to ustalenia dziewięcioosobowego panelu ekspertów osiągnięte metodą Delphi, czyli konsensus ekspercki, a nie dowody kliniczne wysokiej pewności.

Stosowanie leków przeciwkrzepliwych lub przeciwpłytkowych nie musi automatycznie oznaczać bezwzględnego przeciwwskazania do dry needling. Dane w tym zakresie są jednak pośrednie, ponieważ brakuje badań bezpośrednio oceniających bezpieczeństwo dry needling u osób przyjmujących takie leki. Dostępne opracowanie wykorzystuje również dane z innych procedur wykonywanych z użyciem igieł. Decyzja wymaga indywidualnej oceny ryzyka krwawienia, stosowanego leczenia, miejsca i głębokości wkłucia oraz możliwości uzyskania hemostazy.

Pacjent nie powinien samodzielnie odstawiać ani modyfikować leków przeciwkrzepliwych lub przeciwpłytkowych przed zabiegiem.

Jak powinna wyglądać świadoma zgoda na suche igłowanie mięśni żucia?

Świadoma zgoda nie powinna sprowadzać się do podpisania formularza. Pacjent powinien rozumieć cel procedury, możliwą skalę korzyści, ograniczenia badań, działania niepożądane i dostępne alternatywy.

  • Powinno być jasne, dlaczego rozważane jest igłowanie konkretnego obszaru i jaki problem ma ono potencjalnie zmniejszyć.
  • Pacjent powinien wiedzieć, że potencjalny efekt dotyczy przede wszystkim objawów mięśniowych, a nie mechanicznego „naprawienia” stawu skroniowo-żuchwowego.
  • Należy omówić typowe przejściowe reakcje po zabiegu oraz istotne możliwe powikłania związane z procedurą.
  • Trzeba uwzględnić choroby współistniejące, przyjmowane leki, ryzyko krwawienia, infekcje, wcześniejsze reakcje na wkłucia i inne czynniki wpływające na bezpieczeństwo.
  • Pacjent powinien znać nieinwazyjne alternatywy, jeżeli mogą być zastosowane w jego sytuacji.
  • Odmowa dry needling nie oznacza rezygnacji z innych możliwości fizjoterapii.

Po rozpoczęciu terapii potrzebna jest ponowna ocena efektów. Jeżeli kolejne zabiegi nie dają istotnej poprawy bólu lub funkcji, sama obecność bolesnego obszaru w mięśniu nie jest wystarczającym argumentem za bezterminowym kontynuowaniem igłowania.

Jak ocenić, czy suche igłowanie rzeczywiście pomaga?

Efekt najlepiej oceniać na podstawie problemu, który miał znaczenie dla pacjenta przed rozpoczęciem terapii. Sama zmiana bolesności mięśnia podczas palpacji bezpośrednio po zabiegu nie wystarcza do oceny skuteczności.

W zależności od objawów można obserwować między innymi ból podczas żucia, możliwość jedzenia określonych pokarmów, swobodne ziewanie, zakres otwierania ust, częstotliwość epizodów bólu oraz wpływ dolegliwości na codzienne funkcjonowanie.

Jeżeli podczas tego samego okresu pacjent wykonuje ćwiczenia, zmienia sposób obciążania żuchwy, poprawia jakość snu albo ogranicza zachowania nasilające objawy, nie można automatycznie przypisać całej poprawy jednemu elementowi terapii.

Najważniejszym kryterium nie jest to, czy bezpośrednio po wkłuciu mięsień wydaje się mniej napięty, ale czy zmniejsza się istotny dla pacjenta ból i poprawia funkcja. Brak znaczącej korzyści jest powodem do ponownej oceny planu postępowania, a nie automatycznego zwiększania liczby zabiegów.

FAQ

Czy suche igłowanie mięśni żucia boli?

Wkłucie i manipulacja igłą mogą wywołać krótkotrwały dyskomfort, a po zabiegu może wystąpić miejscowa bolesność. Reakcja jest indywidualna. Nietypowy lub silny ból podczas procedury powinien zostać od razu zgłoszony osobie wykonującej zabieg.

Ile zabiegów suchego igłowania potrzeba przy TMD?

Nie ma jednej, dobrze potwierdzonej liczby zabiegów. W badaniach stosowano różne protokoły, dlatego decyzja o dalszym postępowaniu powinna uwzględniać zmianę bólu, funkcji i tolerancję terapii, a nie z góry ustalony pakiet wizyt.

Czy suche igłowanie może naprawić przemieszczenie krążka stawowego?

Nie ma dowodów, że igłowanie mięśni przywraca krążek stawowy do określonej pozycji. Badania nad dry needling dotyczą przede wszystkim wpływu na ból i funkcję u osób z komponentem mięśniowym.

Czy poprawa po jednym zabiegu oznacza, że metoda działa długoterminowo?

Nie. Natychmiastowe zmniejszenie bólu może być korzystne, ale nie pozwala przewidzieć trwałości efektu. Badanie z 2026 roku wykazało większe zmniejszenie bólu niż po procedurze pozorowanej już po 10 minutach, ale tak krótka obserwacja nie mówi, co dzieje się po kilku tygodniach lub miesiącach.

Czy można wykonywać dry needling podczas stosowania leków przeciwkrzepliwych?

Stosowanie takich leków nie musi automatycznie wykluczać zabiegu, ale bezpośrednie dane dotyczące dry needling są ograniczone. Potrzebna jest indywidualna ocena ryzyka. Nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawkowania leków przeciwkrzepliwych lub przeciwpłytkowych przed zabiegiem.

Czy suche igłowanie można łączyć z terapią manualną i ćwiczeniami?

Takie połączenia występują w praktyce i badaniach, ale nie ustalono jednego optymalnego protokołu. Przy terapii wieloskładnikowej nie można również zakładać, że cała poprawa wynika właśnie z suchego igłowania.

Źródła

  1. Kuzdzal A., Ernst E., Posadzki P., Wronski Z. Dry needling for orofacial pain: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. PAIN Reports, 2024. Pełny tekst.
  2. Khayamzadeh M., Razmara F., Tavassoli A. Dry Needling in Treatment of Temporomandibular Joint Disorders: A Systematic Review. Clinical and Experimental Dental Research, 2025. Pełny tekst.
  3. Menéndez-Torre Á. i wsp. Effectiveness of deep dry needling versus manual therapy in the treatment of myofascial temporomandibular disorders: a systematic review and network meta-analysis. Chiropractic & Manual Therapies, 2023. Pełny tekst.
  4. García-de la-Banda-García R. i wsp. Effectiveness of Dry Needling versus Manual Therapy in Myofascial Temporomandibular Disorders: A Single-Blind Randomized Controlled Trial. Journal of Personalized Medicine, 2023. Pełny tekst.
  5. Duran A., Ozmen E.E., Sonmez Unuvar B. Effects of dry needling and kinesio taping in temporomandibular dysfunction: a randomized trial. Revista da Associação Médica Brasileira, 2025. PubMed.
  6. Münevveroğlu S., Başeğmez D., Karaca H.B. Dry needling, lidocaine, and mepivacaine for myofascial pain and associated temporomandibular disorder and depressive symptoms: a randomized clinical trial. BMC Oral Health, 2026. Pełny tekst.
  7. Durmaz N., Gözler S., Demircioğlu G., Burma K. Immediate Effects of Dry Needling in Patients with Myofascial Temporomandibular Disorders: A Randomized Controlled Trial. Healthcare, 2026. PubMed.
  8. Busse J.W. i wsp. Management of chronic pain associated with temporomandibular disorders: a clinical practice guideline. BMJ, 2023. Wytyczne.
  9. Rabanal-Rodríguez G. i wsp. Frequency and severity of adverse events associated with dry needling: a systematic review and meta-analysis. Physical Therapy, 2026. PubMed.
  10. Muñoz M., Dommerholt J., Pérez-Palomares S., Herrero P. Dry Needling and Antithrombotic Drugs. Pain Research and Management, 2022. Pełny tekst.
  11. Waterway T. i wsp. Treatment Guidelines and Decision Tree for Dry Needling Musculoskeletal Conditions: A Consensus Statement. International Journal of Sports Physical Therapy, 2026. Pełny tekst.

Autor

Stanisław Szaflik, fizjoterapeuta. Absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach na kierunku fizjoterapia. Rozwija kompetencje w obszarze fizjoterapii stomatologicznej, terapii manualnej i suchego igłowania. Ukończył między innymi szkolenie TMJ prowadzone przez Valerio Palmeriniego. Gabinet REHA-STAN, Centrum Medyczne MEDINER, ul. Wierzbowa 11/1, Częstochowa.