Najważniejsze informacje
- Badania rodzin i bliźniąt wskazują, że podatność na bruksizm może mieć częściowo podłoże genetyczne. Znacznie więcej danych dotyczy bruksizmu sennego niż bruksizmu w czasie czuwania, ale nie dowodzi to, że pierwsza postać jest biologicznie „bardziej genetyczna”.
- Nie wykazano jednego „genu bruksizmu” ani prostego sposobu dziedziczenia. Wyniki badań wskazują raczej na złożoną podatność zależną od wielu czynników.
- Bruksizm senny częściej współwystępuje u dzieci z dodatnim wywiadem rodzinnym, ale dostępne dane nie pozwalają wiarygodnie obliczyć indywidualnego ryzyka dla konkretnego dziecka.
- Badane są m.in. warianty genów związanych z układami serotoninergicznym i dopaminergicznym oraz inne loci wykrywane w badaniach całego genomu. Żaden z tych wyników nie stanowi obecnie klinicznego testu pozwalającego potwierdzić lub przewidzieć bruksizm.
- W praktyce większe znaczenie niż badanie DNA mają rodzaj aktywności mięśni żucia, jej konsekwencje, stan zębów, dolegliwości, sen, przyjmowane leki oraz inne czynniki współwystępujące.
Bruksizm może występować rodzinnie, ale nie jest dziedziczony w prosty sposób, typowy dla chorób powodowanych przez pojedynczą zmianę genetyczną. Aktualne dane najlepiej wspierają model, w którym geny mogą wpływać na podatność, natomiast na występowanie i obraz bruksizmu oddziałują również czynniki środowiskowe, psychospołeczne, związane ze snem, używkami i niektórymi lekami.
Aktualny międzynarodowy konsensus traktuje bruksizm jako zachowanie motoryczne obejmujące aktywność mięśni żucia, a nie jako zaburzenie. Ocenia się jego występowanie oraz możliwe konsekwencje dla zdrowia, które nie muszą być negatywne u każdej osoby. [1]
Szersze omówienie definicji, objawów i możliwych następstw znajdziesz w artykule co trzeba wiedzieć o bruksizmie.
Czy bruksizm jest dziedziczny, czy dziedziczy się jedynie podatność na jego wystąpienie?
Najbardziej precyzyjna odpowiedź brzmi: dziedziczona może być podatność na bruksizm, a nie pewność jego wystąpienia. Warianty genetyczne mogą mieć udział w predyspozycji do określonych zachowań mięśni żucia, ale na podstawie samej historii rodzinnej lub DNA nie można przewidzieć, czy bruksizm wystąpi u konkretnej osoby.
Jeśli bruksizm występuje u rodziców lub rodzeństwa, może to wiązać się z większą podatnością u innych członków rodziny. Rodziny dzielą jednak nie tylko część materiału genetycznego, ale również środowisko, zachowania, niektóre nawyki oraz czynniki związane ze snem i stylem życia. Samo częstsze występowanie bruksizmu w obrębie rodziny nie pozwala więc oddzielić wpływu genów od wszystkich wpływów środowiskowych.
W genetyce ważne jest także pojęcie odziedziczalności. Jest to parametr populacyjny opisujący, jaka część zróżnicowania określonej cechy w konkretnej badanej populacji może być statystycznie związana z różnicami genetycznymi. Nie oznacza on, że u konkretnej osoby można podzielić bruksizm na określony procent „genetyki” i „środowiska”.
Rodzinne występowanie bruksizmu nie oznacza prostego dziedziczenia. Dwie osoby z podobną podatnością genetyczną mogą różnić się pod względem występowania, częstotliwości i konsekwencji bruksizmu.
Co badania rodzin i bliźniąt mówią o genetycznym podłożu bruksizmu?
Badania bliźniąt dostarczają ważnych przesłanek wskazujących na udział czynników genetycznych, szczególnie w podatności na bruksizm senny. Większa zgodność cechy u bliźniąt jednojajowych niż u dwujajowych wspiera udział genów, ale nie dowodzi prostego sposobu dziedziczenia.
W fińskim badaniu młodych dorosłych bliźniąt z 2012 r. addytywne efekty genetyczne odpowiadały za około 52% zróżnicowania podatności na zgłaszany bruksizm związany ze snem, z 95% przedziałem ufności 0,41-0,62. Wartości tej nie można interpretować jako informacji, że bruksizm pojedynczej osoby jest „w 52% genetyczny”. [5]
Metaanaliza badań bliźniąt opublikowana w 2024 r. wykazała większą zgodność bruksizmu sennego u bliźniąt jednojajowych niż dwujajowych. Dla ogólnej zgodności iloraz szans wyniósł 1,47, a dla dodatniej zgodności 1,53. Pewność dowodów oceniono odpowiednio jako niską i umiarkowaną. [3]
Nowsze badanie 219 par bliźniąt w wieku 3-5 lat, opublikowane w 2026 r., również wykazało bardzo wysoką zgodność bruksizmu sennego u bliźniąt jednojajowych i oszacowanie odziedziczalności na 94%. Bruksizm senny oceniano na podstawie dodatniego zgłoszenia rodzica połączonego z obecnością starcia na więcej niż trzech zębach, a nie za pomocą polisomnografii lub pomiaru EMG. Dlatego wartości 94% nie można traktować jako uniwersalnego oszacowania dla wszystkich dzieci ani jako indywidualnego „ryzyka genetycznego”. [9]
| Wynik | Co rzeczywiście oznacza? | Czego nie oznacza? |
|---|---|---|
| Odziedziczalność 52% | W określonej populacji młodych dorosłych znaczną część zróżnicowania podatności statystycznie przypisano addytywnym efektom genetycznym. | Nie oznacza, że bruksizm konkretnej osoby jest „w 52% genetyczny”. |
| OR 3,23 rodzic/opiekun - dziecko | Bruksizm senny u dzieci częściej współwystępował z bruksizmem zgłaszanym u rodziców lub opiekunów. | Nie oznacza 323% ryzyka ani dokładnego prawdopodobieństwa dla konkretnego dziecka. |
| Odziedziczalność 94% u bliźniąt przedszkolnych | W tej konkretnej próbie i przy zastosowanej metodzie oceny wykazano bardzo silny sygnał udziału czynników genetycznych. | Nie oznacza, że każde dziecko ma 94% genetycznego ryzyka bruksizmu. |
| OR 1,08 dla rs10193179 | W dużym badaniu GWAS wykryto niewielkie statystyczne powiązanie wariantu w obrębie MYO3B z prawdopodobnym bruksizmem sennym. | Nie oznacza, że MYO3B jest „genem bruksizmu” ani że wariant pozwala przewidzieć bruksizm u pojedynczej osoby. |
Jak duże jest ryzyko bruksizmu u dziecka, jeśli występuje on u rodzica?
Nie można obecnie podać wiarygodnego, indywidualnego procentowego ryzyka dla konkretnego dziecka. Badania pokazują jednak rodzinne współwystępowanie bruksizmu sennego, a dzieci rodziców lub opiekunów zgłaszających bruksizm senny częściej wykazują podobne zachowanie.
W przeglądzie systematycznym i metaanalizie opublikowanych w 2025 r. uwzględniono 15 badań, a 14 weszło do metaanalizy. Łączny iloraz szans występowania bruksizmu sennego u dzieci rodziców lub opiekunów z bruksizmem wyniósł 3,23, przy 95% przedziale ufności 2,41-4,32. Autorzy ocenili jednak pewność tych dowodów jako bardzo niską. [4]
Iloraz szans 3,23 nie oznacza, że dziecko ma „323% ryzyka”, ani że prawdopodobieństwo wystąpienia bruksizmu jest dokładnie 3,23 razy większe w sensie ryzyka bezwzględnego. Do oszacowania rzeczywistego prawdopodobieństwa potrzebna jest także znajomość częstości zjawiska w określonej populacji oraz innych cech badanego dziecka.
Interpretację ogranicza również sposób zbierania danych. W części badań ocena bruksizmu opierała się na raportach rodziców lub opiekunów. Rodzina dzieli ponadto zarówno część genów, jak i środowiska, dlatego rodzinne współwystępowanie bruksizmu nie jest równoznaczne z udowodnieniem, że przyczyną jest dziedziczenie określonego wariantu DNA.
Które geny i polimorfizmy są obecnie badane w związku z bruksizmem?
Badano wiele genów i wariantów genetycznych, ale żaden z nich nie jest obecnie wystarczająco potwierdzonym markerem umożliwiającym rozpoznanie lub przewidywanie bruksizmu u konkretnej osoby. Najczęściej analizowano szlaki związane z serotoniną i dopaminą, ale badania obejmują również inne mechanizmy biologiczne.
Przegląd zakresowy z 2024 r. zidentyfikował 30 badanych genów i 56 wariantów genetycznych. Istotne statystycznie związki wykrywano dla 15 polimorfizmów w 11 genach. Wśród genów pojawiających się w dodatnich wynikach znalazły się m.in. HTR2A, DRD1, DRD2, DRD3, DRD5, ANKK1, COMT, MMP9, ACTN3 i TERT. Autorzy podkreślili jednak ograniczoną liczbę badań i potrzebę dalszej weryfikacji markerów. [7]
Innego rodzaju danych dostarczyło duże badanie FinnGen. W analizie obejmującej 377 277 osób, w tym 12 297 przypadków prawdopodobnego bruksizmu sennego identyfikowanych na podstawie danych rejestrowych, wykryto jeden sygnał osiągający poziom istotności genomowej: wariant rs10193179 położony wewnątrz genu MYO3B. Związek był niewielki, OR wyniósł 1,08 przy 95% przedziale ufności 1,05-1,11. Sposób definiowania przypadków opierał się na kodach rejestrowych, dlatego wynik ma przede wszystkim znaczenie badawcze. [8]
W 2026 r. opublikowano również badanie kliniczno-genetyczne obejmujące 82 osoby z bruksizmem i 87 osób kontrolnych. Związek wykazano dla wariantu HTR2A rs6313, dla którego OR wyniósł 1,89, przy 95% przedziale ufności 1,23-2,92. Wyniki dotyczące DRD3 rs6280 były mniej jednoznaczne. Próba była niewielka, a ocena przypadków opierała się na badaniu klinicznym i kryteriach nieinstrumentalnych, dlatego wynik wymaga niezależnej replikacji i nie zmienia obecnego standardu klinicznego. [10]
| Rodzaj danych | Przykładowe sygnały | Najważniejsze ograniczenie |
|---|---|---|
| Badania genów kandydackich | HTR2A, geny receptorów dopaminowych, ANKK1, COMT, ACTN3, MMP9 i TERT. | Często małe próby, różne definicje bruksizmu i ograniczona replikacja wyników. |
| Badanie GWAS FinnGen | rs10193179 w obrębie MYO3B, OR 1,08. | Fenotyp określano na podstawie danych rejestrowych, a obserwowany efekt wariantu był niewielki. |
| Badanie HTR2A i DRD3 z 2026 r. | Związek HTR2A rs6313 z bruksizmem w badanej próbie. | Niewielka próba i nieinstrumentalna ocena wymagają potwierdzenia w niezależnych populacjach. |
Słowniczek pojęć genetycznych
Gen - odcinek DNA zawierający informację potrzebną do powstania określonego produktu biologicznego.
Polimorfizm genetyczny - wariant sekwencji DNA występujący w populacji. Sama obecność określonego wariantu nie oznacza choroby ani bruksizmu.
SNP - wariant dotyczący pojedynczego nukleotydu, czyli jednej „litery” sekwencji DNA.
GWAS - badanie asocjacyjne całego genomu, w którym analizuje się bardzo dużą liczbę wariantów DNA w poszukiwaniu różnic związanych z badaną cechą.
Odziedziczalność - parametr opisujący udział różnic genetycznych w zróżnicowaniu określonej cechy w konkretnej populacji i warunkach. Nie jest indywidualnym wynikiem genetycznym.
Czy istnieje jeden „gen bruksizmu” i czy znamy sposób jego dziedziczenia?
Nie. Dotychczas nie wykazano jednego genu powodującego bruksizm ani prostego, mendelowskiego sposobu jego dziedziczenia. Obraz uzyskiwany z badań bliźniąt, genów kandydackich i analiz obejmujących cały genom wskazuje na znacznie bardziej złożoną podatność.
W pojedynczym badaniu można wykryć statystyczny związek konkretnego wariantu z bruksizmem, ale taki wynik nie oznacza jeszcze, że wariant powoduje bruksizm. Aby wynik miał znaczenie kliniczne, potrzebne są m.in. powtarzalność w niezależnych populacjach, wiarygodna definicja badanego fenotypu, odpowiednio duże próby oraz wykazanie, że informacja genetyczna rzeczywiście poprawia ocenę ryzyka lub zmienia postępowanie.
Przegląd biomarkerów molekularnych i danych omicznych u dorosłych opublikowany w 2026 r. również wskazuje na możliwą odziedziczoną podatność, ale opisuje całość dowodów jako heterogeniczną i metodologicznie ograniczoną. Nie określono powtarzalnego profilu biomarkerów, który można byłoby obecnie wykorzystywać w praktyce klinicznej. [11]
Wykrycie związku genetycznego w badaniu naukowym nie jest tym samym co użyteczny test kliniczny. Obecne wyniki pomagają badać biologiczne podłoże bruksizmu, ale nie pozwalają na podstawie DNA potwierdzić jego występowania ani wiarygodnie przewidzieć przebiegu u konkretnej osoby.
Czy genetyka ma większe znaczenie w bruksizmie sennym niż w bruksizmie w czasie czuwania?
Nie można obecnie stwierdzić, że udział genetyki jest na pewno większy w bruksizmie sennym. Wiadomo natomiast, że to właśnie bruksizm senny był znacznie częściej analizowany w badaniach rodzin, bliźniąt i wariantów genetycznych.
Metaanaliza badań bliźniąt z 2024 r. dotyczyła bruksizmu sennego. Także znacząca część badań polimorfizmów genetycznych koncentrowała się na tej postaci. Taka przewaga liczby publikacji zwiększa zasób wiedzy o bruksizmie sennym, ale sama w sobie nie dowodzi większego wpływu genów. [3] [7]
Duże badanie fińskich bliźniąt opublikowane w 2020 r. wykazało większe podobieństwo cech związanych z bruksizmem u bliźniąt jednojajowych niż dwujajowych i sugerowało udział czynników genetycznych zarówno w bruksizmie sennym, jak i w czasie czuwania. Wyniki nie pozwalają jednak sprowadzić żadnej z tych postaci wyłącznie do czynników genetycznych. [6]
Nowsze dane dotyczą również bruksizmu w czasie czuwania. W badaniu 117 zdrowych młodych dorosłych z 2025 r. uczestnicy deklarujący rodzinną historię bruksizmu częściej raportowali podczas siedmiodniowej oceny EMA kontakt zębów, usztywnianie żuchwy, zaciskanie i zgrzytanie zębami. Uczestników rekrutowano ze społeczności University of Siena, rodzinne występowanie było samoopisowe i nie wykonywano badań genetycznych, dlatego wyniku nie można traktować jako dowodu dziedziczenia bruksizmu w czasie czuwania. [13]
Najbezpieczniejszy wniosek jest więc taki, że dla bruksizmu sennego dysponujemy obszerniejszym materiałem genetycznym, natomiast dla bruksizmu w czasie czuwania nadal potrzeba większej liczby dobrze zaprojektowanych badań.
Jak predyspozycje genetyczne współdziałają ze stresem, snem, lekami i innymi czynnikami ryzyka?
Genetyczna podatność nie działa w izolacji. Bruksizm jest zjawiskiem wieloczynnikowym, a jego występowanie i znaczenie kliniczne mogą wiązać się z szeregiem cech biologicznych, psychospołecznych, behawioralnych i związanych ze snem. Nie znamy jednak prostego wzoru, który pozwalałby obliczyć wpływ każdej z tych składowych u konkretnej osoby.
National Institute of Dental and Craniofacial Research wymienia wśród czynników mogących mieć znaczenie m.in. predyspozycję genetyczną, stres i inne czynniki psychospołeczne, alkohol, kofeinę, palenie oraz niektóre leki. Związek statystyczny nie oznacza automatycznie, że dany czynnik jest jedyną lub bezpośrednią przyczyną bruksizmu. [12]
W praktyce istotne jest rozróżnienie bruksizmu sennego i bruksizmu w czasie czuwania. Bruksizm w czasie czuwania obejmuje powtarzający się lub utrzymywany kontakt zębów oraz usztywnianie albo wysuwanie żuchwy. W badaniach tej postaci analizuje się m.in. czynniki psychospołeczne i bieżący kontekst zachowania. Bruksizm senny obejmuje rytmiczną lub nierytmiczną aktywność mięśni żucia podczas snu i może współwystępować z innymi zjawiskami związanymi ze snem. [1]
Jeżeli nocnemu zgrzytaniu zębami towarzyszą częste głośne chrapanie, obserwowane przerwy w oddychaniu lub znaczna senność w dzień, problemu nie powinno się wyjaśniać wyłącznie rodzinną skłonnością do bruksizmu. Są to objawy opisywane również w obturacyjnym bezdechu sennym i mogą uzasadniać konsultację medyczną oraz, zależnie od oceny klinicznej, diagnostykę snu. [14] Więcej informacji znajduje się w artykule o związku chrapania z bruksizmem oraz materiale dotyczącym jakości snu u osób z zaburzeniami skroniowo-żuchwowymi.
Podobnej ostrożności wymagają leki. Jeżeli zaciskanie lub zgrzytanie zębami pojawiło się albo wyraźnie nasiliło po rozpoczęciu leczenia lub zmianie dawki, zależność czasową można omówić z lekarzem prowadzącym. Nie należy samodzielnie odstawiać ani zmniejszać dawki leku z powodu podejrzenia bruksizmu.
Dlaczego wyniki badań nad genetyką bruksizmu są niejednoznaczne i jak sposób jego oceny wpływa na wnioski?
Jednym z najważniejszych powodów rozbieżności jest to, że poszczególne badania nie zawsze mierzą dokładnie to samo zjawisko. Samo zgłoszenie zgrzytania zębami, obserwacja partnera lub rodzica, badanie kliniczne oraz instrumentalny zapis aktywności mięśni nie są równoważnymi metodami oceny.
Standardised Tool for the Assessment of Bruxism, czyli STAB, został opracowany jako wielowymiarowe narzędzie porządkujące ocenę bruksizmu. Obejmuje dwie główne osie: ocenę bruksizmu i jego możliwych konsekwencji oraz ocenę czynników ryzyka, czynników etiologicznych i stanów współwystępujących. Uwzględnia dane z samoopisu, badania klinicznego oraz pomiarów instrumentalnych. [2]
Międzynarodowy konsensus z 2025 r. dodatkowo porządkuje terminologię i podkreśla potrzebę opisywania sposobu, w jaki bruksizm został oceniony, np. na podstawie samoopisu, badania klinicznego lub urządzeń pomiarowych. [1]
Wpływ sposobu pomiaru widać bezpośrednio w badaniach genetycznych. W przeglądzie z 2024 r. kilka związków genetycznych wykryto dla bruksizmu sennego ocenianego na podstawie samoopisu, natomiast dla oceny instrumentalnej zakres dodatnich wyników był znacznie węższy. [7]
Na niejednoznaczność wyników wpływają również:
- małe liczebności części badań genetycznych,
- różnice wieku i pochodzenia badanych populacji,
- odmienne definicje bruksizmu i sposoby jego pomiaru,
- łączenie bruksizmu sennego i bruksizmu w czasie czuwania,
- opieranie części danych wyłącznie na samoopisie lub obserwacji innych osób,
- badanie wielu wariantów DNA, co zwiększa znaczenie właściwej korekty statystycznej,
- brak niezależnej replikacji części dodatnich wyników,
- różna częstość określonych wariantów genetycznych pomiędzy populacjami.
Dlatego pojedyncze badanie wykazujące związek konkretnego SNP z bruksizmem powinno być traktowane jako element większej układanki, a nie jako dowód, że dany wariant jest przyczyną bruksizmu.
Czy badania genetyczne mają dziś zastosowanie w ocenie, profilaktyce lub leczeniu bruksizmu?
Nie ma obecnie zwalidowanego testu genetycznego, który byłby standardowym narzędziem do oceny bruksizmu, przewidywania jego wystąpienia albo wyboru leczenia. Informacja o występowaniu bruksizmu w rodzinie może być przydatnym elementem wywiadu, ale nie zastępuje oceny samego zachowania i jego możliwych następstw.
Przegląd polimorfizmów z 2024 r. oraz przegląd biomarkerów z 2026 r. wskazują na liczne kierunki badań, lecz jednocześnie pokazują niespójność i ograniczenia dostępnych danych. Nie określono dotąd powtarzalnego profilu genetycznego lub molekularnego o wystarczającej wartości klinicznej. [7] [11]
| Pytanie praktyczne | Co wynika z obecnych dowodów? |
|---|---|
| Czy bruksizm może występować rodzinnie? | Tak. Badania rodzinne i bliźniąt wspierają istnienie rodzinnej i genetycznej podatności. |
| Czy można przewidzieć bruksizm na podstawie DNA? | Nie z dokładnością umożliwiającą obecnie zastosowanie kliniczne. |
| Czy istnieje jeden gen odpowiedzialny za bruksizm? | Nie. Badania wskazują na złożone i niejednorodne podłoże. |
| Czy wynik genetyczny zmienia sposób leczenia? | Obecnie nie ma podstaw do wyboru postępowania na podstawie konkretnego wariantu DNA. |
| Co ma znaczenie kliniczne? | Rodzaj aktywności mięśni żucia, jej możliwe konsekwencje, stan zębów i tkanek, ból, funkcja, sen, przyjmowane leki oraz czynniki współwystępujące. |
Ocena powinna więc odpowiadać nie tylko na pytanie, czy występują zachowania bruksistyczne, ale także czy mają one negatywne konsekwencje i z czym współwystępują. STAB porządkuje takie wielowymiarowe podejście, obejmujące samoopis, badanie kliniczne, możliwość pomiaru instrumentalnego oraz ocenę czynników psychospołecznych, snu, leków i używek. [2]
Konsultacja stomatologiczna jest zasadna m.in. przy postępującym starciu, pękaniu lub nadwrażliwości zębów, uszkodzeniach uzupełnień protetycznych albo innych następstwach wymagających oceny. Przy bólu mięśni żucia, ograniczeniu funkcji lub dolegliwościach okolicy skroniowo-żuchwowej przydatna może być również ocena funkcjonalna. Więcej informacji znajduje się w materiale dotyczącym fizjoterapii w postępowaniu przy bruksizmie.
Fizjoterapia nie zmienia predyspozycji genetycznej. Może natomiast być rozważana wtedy, gdy występują konkretne dolegliwości bólowe, zaburzenia funkcji lub problemy dotyczące układu mięśniowo-szkieletowego, które mieszczą się w zakresie postępowania fizjoterapeutycznego.
Najczęstsze pytania o dziedziczenie bruksizmu
Czy bruksizm może „przeskoczyć pokolenie”?
Nie znamy dla bruksizmu prostego schematu dziedziczenia pozwalającego mówić o regularnym „przeskakiwaniu pokoleń”. W jednej rodzinie zachowania bruksistyczne mogą występować u niektórych osób, a u innych nie, ponieważ na ich obecność wpływa wiele czynników.
Czy bruksizm u obojga rodziców oznacza, że dziecko również będzie zgrzytać zębami?
Nie. Rodzinne występowanie może wiązać się ze zwiększoną podatnością, ale nie pozwala przewidzieć z pewnością, czy bruksizm wystąpi u konkretnego dziecka.
Czy test DNA kupiony przez internet może wykazać predyspozycję do bruksizmu?
Nie ma obecnie zwalidowanego testu konsumenckiego, który pozwalałby wiarygodnie przewidzieć wystąpienie bruksizmu, potwierdzić jego obecność lub dobrać leczenie na podstawie wariantów DNA.
Czy bruksizm u rodzeństwa potwierdza jego genetyczną przyczynę?
Nie. Rodzeństwo dzieli zarówno część genów, jak i środowiska. Współwystępowanie bruksizmu w rodzinie wspiera możliwość rodzinnej podatności, ale nie określa przyczyny u konkretnej osoby.
Czy można zapobiec bruksizmowi, jeśli występuje on w rodzinie?
Nie znamy metody pozwalającej zapobiec bruksizmowi wyłącznie na podstawie informacji o rodzinnej podatności. Większe znaczenie ma obserwowanie rzeczywistych zachowań i konsekwencji oraz identyfikacja modyfikowalnych czynników, które występują u danej osoby.
Źródła
- Verhoeff MC i wsp. Updating the Bruxism Definitions: Report of an International Consensus Meeting. Journal of Oral Rehabilitation, 2025.
- Manfredini D i wsp. Standardised Tool for the Assessment of Bruxism. Journal of Oral Rehabilitation, 2024.
- Pereira LF i wsp. Genetics and sleep bruxism: a systematic review and meta-analysis of studies with twins. Sleep and Breathing, 2024.
- Santos-Júnior FC i wsp. Association between children’s sleep bruxism with that of their parents/guardians: A systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine, 2025.
- Rintakoski K i wsp. Genetic factors account for half of the phenotypic variance in liability to sleep-related bruxism in young adults: a nationwide Finnish twin cohort study. Twin Research and Human Genetics, 2012.
- Ahlberg J i wsp. Correlates and genetics of self-reported sleep and awake bruxism in a nationwide twin cohort. Journal of Oral Rehabilitation, 2020.
- de Oliveira JMD i wsp. Genetic polymorphisms and bruxism: A scoping review. Sleep Medicine, 2024.
- Strausz T, Strausz S; FinnGen; Palotie T, Ahlberg J, Ollila HM. Genetic analysis of probable sleep bruxism and its associations with clinical and behavioral traits. Sleep, 2023.
- Sousa MEM i wsp. Genetic and environmental influence on sleep bruxism in preschoolers: A twin study. Sleep Medicine, 2026.
- Gassara Y i wsp. Analysis of genetic polymorphisms and mRNA expression of DRD3 and HTR2A in bruxism. BMC Oral Health, 2026.
- Ardila CM, Pineda-Vélez E, Díaz-Laclaustra AI. Molecular and omics-related biomarkers associated with bruxism in adults: a systematic review with functional meta-synthesis and exploratory meta-analysis. Odontology, 2026.
- National Institute of Dental and Craniofacial Research. Bruxism.
- Saracutu OI, Pollis M, Guarda-Nardini L, Bracci A, Manfredini D. Family history of bruxism: a case-control study based on the ecological momentary assessment of awake bruxism. Journal of Oral & Facial Pain and Headache, 2025.
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Sleep Apnea - Symptoms.